نرخ تورم چیست ؟ نرخ تورم
تورم از نظر علم اقتصاد به معنی افزایش بی رویه و مداوم سطح قیمت ها و نابرابری عرضه و تقاضای کل جامعه - فزونی تقاضا بر عرضه - است . علت اصلی تورّم ، هماهنگ نبودن افزایش پول در جامعه با افزایش تولید است . به عبارت دیگر، تورّْم تناسب نداشتن حجم پول در گردش با عرضه خدمات و کالاهاست . هر چه میزان تورم بیشتر باشد ، قدرت خرید پول کمتر است .تورم یکی از موضوعات مهم در کشور ماست . همانگونه که می دانید در ایران درصد تورم در سالهای اخیر بسیار زیاد بوده است به طوری قیمت ها در هر سال بسیار افزایش یافته و قدرت خرید مردم کم شده است . این مقاله اطلاعات بیشتری درباره موضوع تورم ارائه می دهد .تورم چیست ؟
تعریف های مختلفی از تورم وجود دارد که همه آنها تقریباً بیانگر یک موضوع هستند :« تورم عبارت است از افزایش دائم و بی رویه سطح عمومی قیمت کالا ها و خدمات که در نهایت به کاهش قدرت خرید و نابسامانی اقتصادی می شود . »انواع تورم
در نظریه هاى اقتصادى ، تورم را به سه نوع تقسیم مى کنند :* تورم خزنده ( آرام یا خفیف ) : به افزایش ملایم قیمت ها گفته می شود . در تورم خفیف ، افزایش قیمت بین 1 تا 6 درصد ، حداکثر 4 درصد یا بین 4 تا 8 درصد در سال ذکر شده است .* تورم شدید ( تورم شتابان یا تازنده ) : در این نوع تورم آهنگ افزایش قیمت ها تند و سریع است . براى تورم شدید ، 15 تا 25 درصد در سال را نوشته اند .* تورم بسیار شدید ( تورم افسار گسیخته ، فوق تورم و ابر تورم ) : این نوع تورم شدیدترین حالت تورم به شمار مى رود . معیار تورم بسیار شدید را 50 درصد در ماه یا دو برابر شدن قیمت ها در مدت شش ماه و ... بیان داشته اند .البته نمی توان نرخ ثابتی ارائه کرد زیرا این مقادیر با توجه به شرایط زمانی و... عوض می شوند . علاوه بر این تقسیم بندی کلی می توان تورم را به دسته های کوچکتری نیز تقسیم کرد :1- تورم پنهان :
در آن قیمت ثابت ولی کیفیت کمتر می شود .2- تورم خزنده :
تورمی آرام و پیوسته است . معمولاً به علت افزایش تقاضا است . بعضی اقتصاددانان معتقند که محرکی برای افزایش درآمد است و بعضی دیگر معتقند که سبب کاهش قدرت خرید است ( هر 25 سال 50% ).3- تورم رسمی :
به علت افزایش عرضه پول از سوی دولت .4- تورم ساختاری :
به علت افزایش قیمت ها به دلیل وجود تقاضای اضافی . در این نوع تورم دستمزد ها به دلیل وجود فشار ( کمبود ) در برخی بخش ها افزایش می یابد .این نوع تورم در کشورهای در حال پیشرفت زیاد است .5- تورم سرکش :افزایش سریع و بی حد و مرز قیمت ها .آثار تورم سرکش عبارتند از
(1) کاهش ارزش پول ،(2) گسستگی روابط اقتصادی ، و(3) فرو پاشی نظام اقتصاد .این نوع تورم معمولاً پس از جنگها یا انقلابها رخ می دهد مثل افزایش قیمت 2500% در آلمان در سال 1923.6- تورم شتابان :
افزایش سریع و شدید نرخ تورم . مثلاً وقتی دولت سعی کند بیکاری را پایینتر از حد طبیعی نگاه دارد ، این اقدام باعث افزایش تورم می شود .7- تورم مهار شده :
تورمی است که به دلیل وجود شرایط تورمی در کشور ایجاد شده است و در مقابل از افزایش آن جلوگیری شده است . این شرایط معمولاً از فزونی تقاضای کل بر عرضه کل کالاها و خدمات پدید می آید که با فرض ثابت بودن دیگر شرایط به ازدیاد قیمت ها می انجامد .8- تورم فشار سود :
تورمی که در آن تلاش سرمایه داران برای تصاحب سهم بزرگی از درآمد ملی منشأ تورم می گردد .9- تورم فشار هزینه :
تورمی که مستقل از تقاضا صرفاً از افزایش هزینه های تولید ناشی می شود . مثال بارز چنین تورمی را در تمام کشورهای صنعتی غرب پس از افزایش استثنایی بهای نفت در سالهای 1973 و 1978 می توان دید . برخی اقتصاددانان معتقدند که متداولترین منبع تورم فشار هزینه قدرت اتحادیه های کشوری است که اضافه دستمزدی بیش از افزایش بازدهی بدست می آورند و این خود در یک مارپیچ تورمی موجب افزایش قیمت ها و متقابلاً تقاضا برای دستمزد بیشتر می شود .منتقدان این نظریه استدلال می کنند که اگر اتحادیه های کارگری هنگامی موفق به افزایش دستمزد شوند که سطح تقاضای کل برای جبران آن به اندازه ی کافی افزایش نیافته باشد گرایش هایی در جهت افزایش بیکاری بوجود خواهد آمد که اثرات رکودی بر اقتصاد خواهد داشت .چنین فرایندی نمی تواند به طور نامحدود ادامه یابد و بنابراین تورم فشار هزینه یقیناً نمی تواند بیان کننده تورم مزمنی باشد که کشورهای اروپای غربی پس از جنگ جهانی دوم به آن دچار شدند .لذا افزایش قیمت را، در مرحله نخست ، یا باید حاصل تقاضای اضافی یا حاصل بالا بردن کل تقاضای پولی برای جلوگیری از بیکاری دانست .10- تورم فشار تقاضا :
تورم ناشی از فزونی تقاضای کل نسبت به کل جریان کالا و خدمات ایجاد شده در اقتصاد که همه عوامل تولید را با ظرفیت کامل بکار گرفته باشد . هر گاه تقاضای مصرف کنندگان دولت و بنگاه ها برای کالاها و خدمات بر عرضه موجود فزونی گیرد قیمت ها در اثر این عدم تعادل افزایش خواهد یافت . در اصل افزایش قیمت باید تقاضای اضافی را از میان بردارد و بار دیگر تعادل بر قرار سازد و براین اساس باید برای گرایش مستمر به سوی تورم ، که ویژگی بسیاری از اقتصاد های پس از جنگ شده است ، توصیفی یافت . یکی از نظریه های رایج در این باره مازاد مستمر تقاضا را ناشی از سیاست دولت می داند .بنا بر این نظریه در حالی که مصرف کنندگان و شرکت ها به هنگام افزایش قیمت ها تقاضای خود را کاهش می دهند ، دولت به دلیل توانایی اش در تأمین مالی مخارج خود از محل ایجاد پول ، می تواند میزان مخارج خود را به ارزش واقعی حفظ کند یا حتی افزایش دهد .در نتیجه این اقدام نه تنها میل مستمر به تورم بوجود می آید بلکه سهم بخش دولتی از کل منابع موجود در اقتصاد نیز افزایش می یابد .11- تورم اننقال تقاضا :
نظریه ای عناصر تورم فشار تقاضا و فشار هزبنه را با هم ترکیب می کند و تغییر در ساخت تقاضای کل را دلیل تورم می شمارد . هر گاه اقتصاد دچار انعطاف ناپذیری های ساختاری باشد ، گسترش برخی صنایع با افول برخی دیگر از صنایع همراه خواهد بود و عوامل تولید را به آسانی نمی توان به بخش های تولیدی انتقال داد .از این رو برای جذب وسایل تولید به سوی صنایع در حال گسترش باید قیمت های بالاتری پرداخت شود . در نتیجه کارگران بخش های افول یابنده خواستار دستمزدی برابر با کارگران دیگر بخش ها می شوند و ترکیب این عوامل به تورم می انجامد .12- تورم فشار قیمت :
نوعی تورم فشار هزینه که در اثر تحمیل قیمت های بسیار گزاف از سوی صاحبکاران اقتصادی با هدف دستیابی به سود های کلان بدست می آید .13- تورم فشار دستمزد :
نوعی تورم فشار هزینه که سرچشمه فرایند تورم را فشار اتحادیه کارگری بر بازار کار می داند . این برداشت دارای طیف گسترده ایست که در یک سوی آن اعمال قدرت انحصاری اتحادیه های کارگری و الگو های قدرت چانه زنی آنها بر پایه ی متغیر های اقتصادی قرار دارد و در سوی دیگر الگوهای غیر اقتصادی مبارزه جویی این اتحادیه ها.راه های مبارزه با تورم چیست ؟
این راه ها به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند :* سیاست های پولی و مالی : هدف این روش محدود کردن تقاضای کل است . این کار از طریق جمع آوری پول به شکل سرمایه های غیر نقدی صورت می گیرد ( سیاست های انقباظی ).* سیاست های درآمدی : با دخالت مستقیم در بازار و عوامل تولید کننده ، تورم کنترل می شود . این روش کاربردی نیست زیرا در آن مناطق زیادی نیاز به اصلاح دارند .آیا تورم همیشه مضر است ؟
خیر تورم در حد کم (2-3%) نه تنها مضر نیست بلکه نشانه توسعه اقتصادی آن کشور نیز هست . علاوه بر آن تورم فواید دیگری نیز دارد از جمله :ابتدا قدرت خرید پول پایین آمده و بعد از آن میزان تولید بالا رفته ، رسیدن به ثبات و برگشت به حالت طبیعی حتمی است .در اوج مرحله تورم ، کارخانجات و موسسات و برنامه های اساسی اقتصادی شکل می گیرد .فرهنگ تولید به وسیله فشار تورم توسعه می یابد .
منبع
+ نوشته شده در یکشنبه سیزدهم بهمن ۱۳۹۲ ساعت ۲:۲۲ ق.ظ توسط ali
|